fálame a min

fálame a min

Textos, fotos e videoclips.

You can scroll the shelf using and keys

un espazo de cine

9 Marzo, 2013 14 Comentarios

No cine Coruña facían un descanso na metade da peli: “Visite nuestro bar”. Prendían as luces e baixaban o telón, como no teatro. O veludo das butacas cheiraba a unha humidade escura. Vin moitas pelis alí de nena e adolescente, antes de que o demoleran.
Onte, despois de ver Los amantes pasajeros, o azar levoume a un café que está no mesmo solar onde o antiguo cine estaba. A conversa de pelis, de neuropsicoloxia, cousas así. E a choiva miuda, a lavar ese atemporal espazo na miña memoria.

el capo que dejó de fumar

23 Xaneiro, 2012 22 Comentarios

Nin o punteiro para sinalar no mapa ["España limita  al norte con el mar cantábrico y los montes Pirineos que la separan de Francia"]. Nin os pupitres co burato para tinteiros anacrónicos. Nin a Enciclopedia Álvarez. Hoxe o único recordo da escola infantil ten que ser Manolo, porque hoxe lin na prensa que enchironaron a Manolo. Titulan o artigo: el capo que dejó de fumar.

Lembro ben como os rapaces formamos un semicírculo arredor da mesa da maestra, [cando fallabas unha pregunta retrocedías un posto] eu era das pequenas e sempre estaba das últimas. Pero, naquela mañá, ou eu acertaba moito ou Manolo fallaba, porque cadramos un á beira do outro. O meu brazo dereito rozaba o seu brazo esquerdo e, dese roce, desprendíase unha caloriña que me percorría o corpo todo. O corazón latexaba tan rápido como o dun paxariño, por aquela emoción marabillosa, por aquela corriente que pasaba do corpo de Manolo para o meu. Temía que el o notase, pero quixen que o tempo parase, que non houbese máis preguntas que nos cambiasen de orde, que o semicírculo quedase así para sempre. Non lle teño nome a aquelo que sentín, só eran 5 anos, ou 6, ou 7.

(more…)

só é a morte

10 Xaneiro, 2012 21 Comentarios

Foi raro manipular un corpo morto. Non sabía se estaría teso, se frouxo. Se frío, se morno aínda. Cando me deitei, ás 3, inda miañou queixoso, e acariñeino: que pasa Pichifluso, durme, bonito, mañá xa estarás mellor.
Espertei ás 5, pola ausencia de xemidos e alí estaba o gatiño morto. Exactamente na mesma postura en que o deixara ás 3. Mireino moito tempo antes de tocalo, repasei as raias da pelaxe, a postura mimosa, o seu único ollo case pechado. Este gato tiña esa forza por vivir que non se lle notaba só por andar choutando dun lado a outro, sempre contento, enroscándose onda o can, subíndoselle enriba, mordéndolle o rabo, buscando sempre agarimos, se non pola súa teima en vivir dende aquel momento no que, tirado na rúa cun ollo medio colgando, tan pequerrechiño el, o meu fillo o rescatou. Superou a extirpación do ollo e a infección posterior. Quedou chosco, cun ollo só, como un pirata de conto, pero sin parche. (more…)

os “pajaritos”

30 Setembro, 2011 23 Comentarios

A Kaplan gústanlle os memes. Esta vez propón un que a min tamén me gustou: “Cando era pequena” [Xa lin o do propio Reincidente, o de Leo e os seus ,  Congo y yo e GradicelaCando eu era pequena pasáronme cousas diferentes das que eles contan.

Vou contar únicamente un delicto que cometín pouco despois de que nos trasladaramos da aldea á Coruña: pasei de golpe da escuela unitaria ao colexio La Grande Obra de Atocha, do galego ao castelán, pero en poucas semanas falaba como os coruñeses, inda que non entendía todos os significados, e ese foi o desencadenante. Unha tarde, á volta do colexio, díxenlle a miña nai que ao outro día tiña que levar unha moeda para echar en la hucha de “los pajaritos”. Miña nai preguntou varias veces que clase de pajaritos eran eses, pero eu non sabía que dicir, nin quería indagar no asunto para non demostrar a miña ignorancia, porque algo había aí que a min se me escapaba, xa que todos pronunciaban “paganitos”, que tiña que ser necesariamente “pajaritos”, só que omitindo a geada, porque os da Coruña falaban máis fino que nós.

Ás nenas que dabamos moeda para os paganitos colocábanlle un laciño, como en toda postulación, pero á que daba a moeda de máis valor poñíanlle un medallón precioso, grande, que ela -case sempre a mesma- lucía orgullosa ata que outra nena lle arrebataba o liderazgo cunha moeda máis alta e pasaba a lucir o medallón, e así no patio da Parra á hora do recreo  todas dmirabamos o medallón con envexa. Polo menos eu. Pero a miña moeda sempre era pequena. Non lembro que me besbellou o demo na orella, que razoamentos pudo empregar para eu quebrantar o mandamento imperioso, non xa da lei de deus, se non da miña nai: non roubarás. Pero un día siseille a miña nai unha moeda cun valor cinco veces máis grande da que levaba sempre. Aquel día batíame o corazón no peito mentres observaba como o medallón ía cambiando de mandilón según as nenas ían botando os cartos na hucha, ata que, triunfante metín a miña moeda, e a Hija de la Natividad de María, prendeu o prezado medallón no meu mandilón. Chea “de orgullo e satisfacción” acariñaba o obxecto desexado e inda non o vira ben cando outra rapaza botou na hucha unha moeda máis grande que a miña e as mans brancas e suaves da Hija de la Natividad de María arrincaron sin contemplacións o medallón da miña solapa. Traizoar a confianza de miña nai só para sufrir esa humillación, para probar o mel e que mo quitasen dos beizos! Ese día aprendín unha lección: cando se delinque hai que asegurar polo alto.

Ao día seguinte roubeille a miña nai da carteira os cartos que tiña para facer a compra. Metinos no peto e non me daba chegado a hora na que a Hija de la Natividad de María pasaría a hucha e o medallón camparía no meu mandilón ata que alguén superase a miña cantidade, que xa lle ía costar!
Foi coser e cantar. Cando eu botei todos aqueles cartos para os pajaritos resoou no teito da aula aquel clin acompañando as voces do coro dos anxos e arcanxos que escoitaba no meu interior. O medallón foi, por fin, meu. Mirei, triunfante, coa calma dos gañadores, os cartos que as outras depositaban na hucha. Sabíame imbatible. E lucín o medallón o día enteiro, na clase, no recreo, no comedor, disfrutei das miradas de admiración, vivín o meu día de gloria.
Mais pouco dura a felicidade para os culpables.
Cando fun entregar o medallón para ser depositado no seu estuche ata o día seguinte en que volvería a ser meu, a Hija de la Natividad de María preguntoume, desconfiada, cómo tenías tú todo ese dinero? porque me lo dió mi mamá. Pues entonces te va acompañar a casa esta chica que le va a preguntar a tu mamá si es cierto que te dió todo ese dinero. Ya, pero es que mi mamá trabaja todo el día fuera y no va a estar. Vaya, vaya, pues igual va a ir y se espera a que llegue tu mamá.
E todo o camiño da man daquela chica tan simpática, matinando como salvarme de quedar coma unha ladra no colexio. Xa vía os titulares:

NIÑA GANA EL MEDALLÓN DE LOS PAJARITOS ROBÁNDOLE A SU MADRE EL DINERO DE LA COMIDA.

Cuspiríanme na cara, non habería quen xogase comigo á corda nin á goma. E a mamá tardaría a lo menos un mes en perdoarme, e tería que ir confesarme e mandaríanme rezar unha chea de rosarios, e a ver se tiña perdón un pecado coma ese. Pero diso xa me preocuparía máis tarde, agora o fundamental era salvar a miña honra. Prolonguei o percorrido dando voltas innecesarias mentres pensaba un plan e a moza se impacientaba.
Es aquí. Espera en el portal, que baja mi mamá que no le gusta que lleve amigas a casa. E antes de que ela puidese reaccionar xa eu subira as escaleiras de tres en tres ata o primeiro, xa metera a chave, xa entrara, xa lle dixera a miña nai, mamá mamá, porfavor porfavor, no me descubras, vienen del cole a preguntarte si me diste un dinero para los pajaritos, tú di que sí, porfavormamádíquesí, si no todos sabrán que soy una ladrona, luego tú me pegas, me castigas, haré todo lo que quieras. Pero que fixeches, desgraciadiña? Non vou mentir para taparte, se total a Hija de la Natividad de María non vai crer que che dei todos eses cartos para os dichosos pajaritos, que ela ben sabe que somos pobres. Pero xa a moza simpática chamaba ao timbre e miña nai colocou ben o mandil na barriga, e abriu a porta cun sorriso máis falso que o de Xudas, ah pues sí que se lo dí, sí, para los paghanitos eses, sí, pero claro, no para que lo entreghase todo gunto, si no para el mes entero. Pero claro, ya sabe como son los rapaces, bueno, pues sí, ghracias ya se lo dice usted a la señora Higha de la Natividad de María. E cando pechou a porta levantou a cabeza moi digna, virou cara a cociña e eu detrás dela, mamá perdóame, e ela sin falarme, ata que vin que choraba, e entón xa o peso da culpa foi insoportable e empecei a chorar eu tamén pero ela dicía, como puideches, sabendo o que me costa ganar os cartiños, porque mos roubaches, porque non mos pediches. Porque no me los ibas a dar mamá, por eso. Pero se sempre che daba algo, sí, pero no alcanzaba para el medallón. Pero que medallón nin medallona, esto non cho perdono, sempre che aprendín que non se rouba nin unha agulla. E a culpa foise facendo coma unha montaña, e eu xa vía ese perdón inalcanzable, e tiña o peito cheo dun gas que me afogaba, e con tanto pranto e tensión os músculos apretáronme a gorxa e quedei sen poder alentar, e debínme poñer morada, porque miña nai asustouse e sacudíame para que volvera en min, con aquela mirada de angustia, e abrazoume con moito amor e díxome que me perdoaba, pero eu non a crín, que só mo dixo para que recuperara o alento e non morrera afogada. Moitas veces lle volvín preguntar, se me perdoara de verdade, e ela dicíame que sí, pero eu inda agora non me perdoei e teño que aproveitar un conto para airear esa sombra que me avergoña, para escorrentar a culpa, que continúa aí, no mesmo sitio. Pese a confesarme, pese aos padrenuestros de penitencia e ás avemarías.

 

Este é un meme libre: invito ós blogueiros que leades este a que o fagades vós tamén [e avisade, para que vaia ler]  

a influencia daquela lámina do misal

7 Agosto, 2011 11 Comentarios

De pequena alguén me regalou un “misal” no que había unha lámina que representaba o inferno. Nela podíanse ver milleiros de serpes que se enroscaban nos membros dos condenados, entrábanlle pola boca, saíanlle polos ollos.
Esta foto dun tal marra levoume de súpeto ao banco da fría igrexa, á manciña que sostén o misal, a aquela atmósfera, ao meu medo ás serpes.

Fotografía de Xosé Marra

olfato en technicolor

26 Abril, 2011 21 Comentarios

A praia do Orzán hoxe ás 15:30, posando para o meu teléfono. [ Malia ser unha praia urbana, igual ten mareas, algas, ole e pódese escoitar o son cadencioso das ondas.

saín do traballo
e bateume na cara o cheiro a mar.

o ar era sal,
era argazo
era a toalla mollada
os pés de area.
era
cuando calienta el sol aquí en la playa,
siento tu cuerpo vibrar cerca de mi
.
era,
cando cambiaban as cores
a technicolor.

quien a los 15 años no dejó su cuerpo abrazar

15 Marzo, 2011 35 Comentarios

Quién no escribió un poema huyendo de la soledad.
Quién a los quince años
no dejó su cuerpo abrazar
[Cantaba Mari Trini nos 70's.]

un video de bicos

Tiña 15 anos e ningún mozo me bicara, o prazo que dicía a canción ía vencer… A vida semellaba lentísima para os meus ollos brillantes. Aquela urxencia, aquela nostalxia do que ansiaba vivir. A saia curta, a mirada de sol, os beizos transparentes. No corazón floreciñas silvestres

Agora os prazos rematan nos límites das sombras. A vida avanza velozmente para os meus ollos secos; para a tenrura branda. Esta urxencia, esta nostalxia. O vestido longo, a mirada de choiva, o corazón transparente. Nos beizos floreciñas silvestres.

(more…)

desvío

10 Xaneiro, 2011 21 Comentarios

Púxose no peor cando entrou a súa irmá maior vestida de negro dos pés a cabeza, da cabeza ós pés.
- Morreu a mamá?
- Non. O papá.
E coa resposta sentiu que o futuro se despexaba do medo. O alivio que experimentou foi tan grande que se lle propagou polo corpo coma un gas e flotou até o teito. Dende alí viu no taboleiro de xadrez os peóns, os alfís, a raíña negra e ata o rei morto no cadaleito.

a raíña negra

24 Outubro, 2010 39 Comentarios

Ás cinco era a hora da visita. Os doentes do pavillón de infecciosos paseaban a impaciencia en zapatillas polo corredor, pero a  rapaza adiantouse ata a entrada e chantouse fronte á porta exterior fitándoa, ansiosa. Tantos días pasaran e a mamá sin vir. Algúns dos outros enfermos insinuaran que se esqueceran dela, que a abandonaran. Preguntara ás enfermeiras e apartaban os ollos ou finxían estar moi ocupadas. Algunhas traíalle tebeos, contábanlle chistes. A nena ría, por agradecimento, para que non deixasen de vir con tebeos e sorrisos. Pero a dúbida aproximábase coma unha folla de coitelo achegándose ós ollos.

Nas baldosas brancas e negras reflectía a luz dos ventanais altos e nas raiolas bailaban argueiros de po. O chan un taboleiro de xadrez por onde pasaban homes e mulleres con movementos de peón, de alfil. A rapaza estarricaba a alma polo pescozo arriba, a vista cravada na porta. Alí apareceu súa irmá maior. Viuna a contra luz, vestida de loito dos pés á cabeza,
da cabeza ós pés.
Ó entrar parouse un intre nunha baldosa negra, na primeira ringleira, coma a raíña negra. Ela quedou paralizada polo medo e da súa gorxa escapou un berro mudo. A raíña negra avanzou polo taboleiro directa a ela, a expresión seria. Sentindo o corazón bater nos ouvidos pensou: xaque mate.

-

-

-

reconstrucción dun
dos interiores
inmortalizados
nos seus cadros
por Vermeer

tardes de domingo

19 Outubro, 2010 29 Comentarios

As tardes de domingo confunden lembranzas no seu horizonte indefinido [cun sopro ácido de soidade]:

O camiño de volta ao internado, [curtas horas de liberdade]
A conta atrás para o luns retornar á cadea, á solta no pé [a angustia un penedo que esmaga a xuventude].
O locutor deportivo berrando gol, gol, goool, [conduce el atento á estrada, o espazo que nos separa é máis longo que a distancia dos asentos].

Os recordos enguedellanse na memoria, cheira a melancolía.

Érguese a brisa e chove follas.

reconciliación

15 Xullo, 2010 28 Comentarios

en español

Por sorpresa e sin saber moi ben por qué, como pasan as cousas importantes, esta fin de semana reconcilieime coa miña aldea. Dalgunha maneira recuperei o lugariño que foi o meu universo ata os 7 anos.

Na adolescencia ese lugar chamábase vacacións. Chamábase lectura á sombra dos carballos, bocadillos de nocilla, cancións na radio. Chamábase festas, falar de mozos, pensar en mozos, soñar con mozos.
De moza, a aldea era un sitio claustrofóbico e aburrido que pisaba o menos posible e a onde miña nai continuaba indo, teimuda. Volvía con noticias: Morreu fulanito. Hai que cambiar o portaliño da eira que está a cair. Vai vir a parcelaria. Quitáronnos a leira do Reboiro. Hai pingueiras no tellado. Secou o pexegueiro dos pexegos grandes. Menganito puxo unha cochiquera e agora aquilo apesta. Abriron un supermercado á beira da carretera [aínda bo é, porque xa non se lle pode mercar o leite a ninguén (¿por qué?, muller porque a xente xa non ten gando!. E entón como labran as leiras?. Pois co tretor!, ah...)].
De muller feita, a aldea foi punto de reunión familiar uns días ó ano: Xuntabámonos irmáns e irmás, coa sobriñada toda; os franceses cos ingleses cos coruñeses; os únicos días do ano en que miña nai tiña unha cara coma a da lúa chea nun conto para nenos.
Cando ela enfermou, nos anos adicados ó seu coidado, a aldea quedou lonxe das nosas vidas. Dornelas era só un nome. Alá a fomos enterrar, onde ela quería, na terriña da que nunca se afastara no seu corazón. Para a súa tumba encargamos unha lousa de granito. Chovía o día do enterro, era novembro. Moita xente morre en novembro. No atrio o meu fillo tíñame o brazo botado polo hombreiro, e correuse o rumor de que me gustaban noviños. Lembrei con tristura cómo temía miña nai dar que falar, e canto detestara eu ese sometemento da xente ó ollo vixiante das murmuracións, ese ter que ser conforme ó estándar que era obrigado en Dornelas [e en case todos os sitios pequenos], onde a singularidade se pagaba co afastamento ou o desprezo; ese vivir presos da apariencia, pendentes dos xuizos e prexuizos dos veciños. Comprendín que eu non pertencía a aquél sitio dende había moitos anos, que me desvinculara afectivamente da aldea actual. E convertín Dornelas nunha paisaxe, a que contiña as lembranzas cinguidas á nenez e á adolescencia. Unha paisaxe que me ían estragando. Desaparecían leiras e viñas, prados, fontes, carballeiras, soutos. A maleza atrancou os camiños, disfrazou valados, secuestrou os meus recordos. Porén os montes quedaron fendidos por incontables carreteras comarcais, tronzada a súa paz, descuberto o seu misterio. En cada visita sentíame máis allea e decepcionada. Só de vez en cando xurdía un recanto que aínda conservaba a súa esencia, e rebulía no meu interior a nena dornelá que fun.

Pero esta finde pasada, algo me levou alá e mentres daba un paseo polos sitios que me custa recoñecer, de súpeto comprendín que á aldea só lle pasou o mesmo que ó resto do país, o mesmo que Á Coruña. Os lugares que están vivos son cambiantes, dinámicos, reflicten a vida de quén os habita, moldéanse ós tempos. As catedrais a carón das casas de deseño vangüardista, todos os elementos nun acoplarse sorteando o caos.
E vin as cousas doutra maneira: alédame que a miña aldea estivese viva todos estes anos, que tivese evolucionado coas xentes que a habitaron. Quedar detida no tempo significaría estar baleira,  desaparecer.
Fun mirar dende un alto para re-situar o meu mapa na orografía actual (os cambios da parcelaria, e os máis recentes do paso do AVE), percorrín as estradas co coche, camiñei polos renovados camiños e adiviñei nas pedras das casas reconstruídas aqueloutras pedras grises con musgo e líquen, e nos tellados relucentes os vellos tellados ondeantes nos que medraban fentos. Recoñecín debaixo dos porches con mobles de xardín os antigos cubertos que abrigaban carros e arados, xugos e grades. E onde agora hai céspede e barbacoas para o churrasco, estaban as eiras onde se facía a malla e os palleiros.
É hora de re-coñecernos, de que Dornelas recoñeza a súa nena debaixo da miña madurez e eu a recoñeza a ela, por riba do seu progreso, porque as dúas seguimos sendo nós.
Quén sabe! igual cando me xubile volvo vivir alí, e así pechar o círculo [se o Azar quer].

Edito en 09/10: batín con este posteo de Emerecindo, e moi identificada me sentín!

angie

4 Maio, 2010 32 Comentarios

Pasoume porque me pillou desprevenida.

Estaba agardando para atravesar no cruce da av. de Arteixo coa ronda de Outeiro [os cascos da radio nas orellas abstraíndome do ruido do tráfico], esvarándome a atención pola acera de enfrente onde un pai falaba co seu neno [simpatízanme os homes que levan bandolera] e, distraída, non me decatei de que Mick Jagger me dicía deixa que che borboriñe no oído e me levaba a ser aquela que hai tempo fora.
Angie era a nosa canción [non podiamos imaxinar, nos momentos en que a escoitabamos pegadiños, que a súa letra sería tamén a nosa historia].
Cando volvín ó meu ser o home do bolso pasaba a carón de min [que vaia ollos bonitos que tiña], o semáforo pechara outra vez.


Algúns recordos son coma  carrachos, están prendidos nonsesabeonde e aproveitan calquera ocasión para brincarche enriba.

o día que a vin

8 Xaneiro, 2010

esperta!, vas ver unha cousa.
brincábanlle nenos na mirada, e iso sí que era raro, que estivera tan contenta. qué pasaría!.
que é? que é?.
tí ven.
pero vai frío!.
veña, nogallá, bule, pon as katiuskas.
e levoume á porta da eira, abriuna amodiño coma quen descorre o telón, con aquela cara intrigante, e vin ese manto branco que non sabía o que era, nin como se chamaba.
qué é? qué é?.
nunca tal vira. non me atrevía a botar o pé da porta, pero se miña nai sorría, malo non podía ser, e saímos, e afundiamos nesa capa brandiña.
qué é? qué é?.
e toqueina, estaba moi fría e quedei sen tento nos dedos. rodeamos a casa, e vin asombrada a eira enteira dunha soa cor, como se tivese un vestido de puntillas nas silveiras do valo, alá no cabo, onde empezan as chousas.
oín risas que viñan do camiño, meus primos tirábanse bólas uns aos outros, estomballámonos no chan rindo, pero ninguén nos berraba. 
preguntei se todo ía quedar así para sempre.
non era porque parecera domingo, se non por aquela risa na cara de miña nai.

 

 
 
 

 

vencellos

2 Xaneiro, 2010

as lápidas de mármore, pegadiñas unhas ás outras como para quentarse os mortiños todos, comparten apelidos comúns, mesturados. nesta, naquela, nun repetir endogámico da aldea pequena e dos arredores. nas tumbas, os defuntos lonxanos quedan tapados polos novos, uns ataúdes por riba dos outros, excavadas as fosas na terra abonada de osos e de cinzas centenarias,  con idénticos apelidos cravados no adn, a súa lembranza sustituída pola máis recente.
unha xeneración enriba da anterior.
veciños por debaixo do chan, como antes eran veciños por riba.

polo buraco escuro van baixando o cadaleito. engrúñanse as caras coa dor nos familiares máis achegados,  e encóllese algo no peito de todos, sabedores dese destiño común. miro o grupo que formamos, apiñados na ábsida da igrexiña, enchendo o pequeno atrio, pisando lousas e vexo nas súas facianas que non só nos chamamos como os das lápidas, se non que levamos nas caras o parecido con eles. sorpréndome recoñecendo na xente nova os ollos, os xestos, dos que eran mozos e mozas canda min, anos sen velos e que están alí a carón dos fillos, camuflados debaixo das canas, agochados detrás das enrugas.
cruzámonos as miradas e do fondo dos ollos emerxe aquela luz que nos identifica, esa única que é de cada un, sorrimos, e tapamos de novo os recordos compartidos que viaxaron por uns segundos, dende o tempo de rir. eles, ó vivir alí, polo costume, non se decatan do vencellados que estamos,
os mortos e os vivos.

-

 /></a> <p align=

atrio da igrexa durante unha procesión. [c.a. 1960].
a maioría destes están no mesmo sitio agora,
pero debaixo do chan

 

 

 

 

miña tía coa súa familia na festa do Couto [c.a 1965]
eran os tempos nos que meus primos eran os meus compañeiros de xogos.
miña tía facía biscoitos e o seu home facíanos rir.

 

 

 

 

-

*onte foi o enterro da última das irmás de miña nai. xa nunca máis me vai falar dela, tal como era cando eu ainda non nacera. os catro fillos que tiveron meus avós josé e secundina morreron. xa non vive ninguén que recorde asúa historia. eu recollín algunhas memorias, pero os seus recordos leváronos á tumba con eles. ou ó mellor flotan na atmósfera da aldea, encóllense no inverno e esténdense ó sol. 

Seguir este blog

Recibe aviso de cada artigo novo no teu correo electrónico.

Únete aos outros 59 segidores

%d bloggers like this: